دماوند جزء جدایی ناپذیر فرهنگ مازندرانیها
قله دماوند از گذشته های دور تا به امروز جزء جدایی ناپذیر فرهنگ و افتخارات ایرانیان و مازندرانی ها بوده و شهرت جهانی این جاذبه طبیعی و از طرفی مجاورت آن با مرکز کشور و دریای خزر از اهمیت و جایگاه والاتری برخوردار بوده است.
استان مازندران از دیرباز یکی از استانهای زیبا و پر مسافر در ایام مختلف سال به خصوص تعطیلات نوروز بوده است و جاذبه های فراوان آن، علاوه بر گردشگران و مسافران داخلی، سالانه هزاران نفر از گردشگران خارجی را نیز به این دیار خوش آب و هوا جذب می کند.
استان مازندران که قله رفیع دماوند، نماد استواری و مقاومت است در دوره های مختلف مورد توجه مردم بوده است به نحوی که هر یک از شهرهای کوچک استان نیز گاهی حتی معادل بسیاری از استانها، گردشگر دارد و مردم آن پذیرای تعداد زیادی از هموطنان خود در ایام مختلف سال در شهر خود هستند.
نگاهي به جاذبههاي گردشگري غرب مازندران
منطقه گردشگرپذير غرب مازندران با برخورداري از جاذبههاي منحصر به فرد طبيعي و تاريخي هر سال پذيراي بيش از ۱۰ميليون مسافر است.
آب و هواي اين منطقه جگلهاي معتدل، مرطوب و كوهستاني، سرد و نيمه مرطوب است و كشاورزي، دامداري و صنعت گردشگري اقتصاد اهالي اين منطقه را تشكيل ميدهد.
وجود آبشارها، ابهاي سرد و گرم معدني ، بوستانهاي جنگلي ، غارها و چشمه ها، يادمان تاريخي، صدها مراكز اقامتي، پذيرايي ، تفريحي و به ويژه كوه، دريا و جنگل ، اين منطقه را به عنوان قطب مهم گردشگري در كشور و حتي جهان مطرح كرده است.
وجود دو فرودگاه در شهرهاي رامسر و نوشهر ، بندر نوشهر و جنگلهاي بي نظير خزري در غرب مازندران از ديگر ويژگيهاي اين منطقه است.
شهرستان زيباي رامسر با زيبايي وصف ناپذير در غرب مازندران در دامنه جنگلي و زيباي البرز و سواحل خزر آرميده كه با برخورداري ازانواعجاذبههاي گردشگري لقب عروس شهرهاي ايران را گرفته است.
شهر نمونه گردشگري و الكترونيك ، شهر سبز نمونه استان مازندران از جمله افتخارات رامسر رويايي است.
رامسر از شمال به درياي خزر ، جنوب به رشته كوه البرز، شرق به شهرستان تنكابن و غرب به شهرستان چابكسر استان گيلان وصل است.
برخورداري از ساحل زيبا، مناطق ييلاقي خوش آب و هوا، وجود فرودگاه ، پوشش متنوع ، باغات مركبات ، چاي و مزارع برنج از ديگر مناطق ديدني رامسر است.
ييلاق رويايي جواهرده در ۲۷كيلومتري جنوب غربي رامسر و ارتفاع دو هزار متري از سطح دريا خزر، آبشارهاي طبيعي و چشمههاي سارهايي چون آبعلي ، كوكين ، سلمل و .. هر سال گردشگران زيادي را به خود ميكشاند.
پارك جنگلي صفارود، قلهمخروطي شكل ماركوه با ۶۰۰هزار مترمربع و ارتفاع ۵۰۰متري از سطح دريا، چشم اندازهاي زيباي شهر كتالم ، روستاي اربه كله، جنگل دالخاني و ييلاق جنت رودبار و ... موجب شد تا رامسر همواره به عنوان يك تفرجگاه مورد استفاده گردشگران قرار گيرد.
هتل قديم و جديد رامسر با معماري بسيار زيبا، كاخ موزه ، مقبره ملاسعيد، امام زاده سيد حسين، بيبي سكينه، قلعه شاهنشين ، كوه اشكورات، كوهستاني سماموس رامسر را به شهرهاي رويارويي ايران مبدل كرده است.
آبهاي گرم معدني سودمند براي درمان بيماريهاي پوستي ، رماتيسم و دردهاي عصبي نظير مكي چشمه، چشمه مارگوبن ، چشمه كردمحله و غارها قلعه بند و كور شيرچال ، مجتمع تفريحي ساحلي توسكا سرا، قلعه سياه كوه و كوهستان لپاسر رامسر را به شهرستان ديدني منحصر بفرد در تمام طول سال تبديل كرده است.
نگاهي به درختان كوهستانهاي شمال: ارس ، درخت معدود، مقاوم و زيبا
درخت. " ارس " درختي دو پايه از خانواده سرو، يكي از معدود سوزني برگهاي بومي شمال ايران و درخت مقاوم و زيباي مناطق جنگلي و كوهستاني به ويژه شمال كشور محسوب ميشود. ناحيه رويشي اين درخت از غرب تا شرق در امتداد دامنههاي جنوبي رشته كوههاي البرز و از شمال غربي تا جنوب در امتداد ارتفاعات البرز زاگرساست. صبر و مقاومت در برابر خشكي و سرما، قابليت رويش در ارتفاعات بيش از سه هزار متري از سطح دريا و سرسبزي از ويژگيهاي اين درخت زيبا است كه توسعه كاشت آن در ارتفاعات، روند فرسايش خاك را در كشور كاهش ميدهد. ارس " "PARSIAN JANIPERاين درخت كوهستاني ، با ارتفاع هفت تا ۱۰متر ، برگهاي فلسي ، ميوههاي ارغواني رنگ و قطر هشت تا ۱۲سانتي متر به صورت درختچههاي پراكنده در برخي از مناطق شمال را از جمله جاده لوشان ، هراز ، جاده چالوس در دل سنگها و صخرهها، ميتوان مشاهده كرد. زيستگاه اصلي ارس ، مناطق بنه بادام بوده و اكنون در بسياري مناطق كشور جز درختچههايي پراكنده ، چيز ديگري از آن ديده نميشود. به اعتقاد جمعي از كارشناسان منابع طبيعي غرب مازندران ، تكثير و كاشت نهال اين درخت بايد در توسعه جنگل كاري و احياي جنگلهاي مخروبه موردتوجه گيرد. آنان در گفت و گو با خبرگزاري جمهوري اسلامي افزودند : از آنجايي كه ارس در جاهايي قابليت رشد دارد كه درختان ديگري نميرويد، بنابراين غرس اين درخت تا حد زيادي در پايداري خاك و جلوگيري از فرسايش وتخريب خاك درمناطق كوهستاني موثر است. عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگل و مرتع كشور گفت : احياء جنگل ها از طريق كاشت نهال ارس ضروري است. " مصطفي خوشنويس " در گفت و گو با ايرنا افزود : ارس يكي از گونههاي خاص مناطق كوهستاني است كه در ارتفاع بيش از دو هزار و ۵۰۰متر از سطح دريا ديده ميشود. وي اظهار داشت : اين گونه حتي در ارتفاع سه هزار و ۹۰۰متري نظير فيروز كوه نيز مشاهده شده است. وي خاطرنشان كرد : اين گونه دير زيست كه پايه كهنسال زيادي از ان در كشور يافت ميشود ، جنبه تقدس دارد. به گفته خوشنويس درخت ارس از نظر آبخيزداري اهميت زيادي دارد و ميتواند در مناطق كم آب و خشك نيز رويش كند. وي يادآور شد : اين گونه قادر است پس از ۵تا شش ماه بدون نياز به آب فصل خشك را تحمل كند. اين عضو هيات علمي موسسه تحقيقات جنگل و مرتع كشور ادامه داد : اگر منطقهاي با اين گونه درختي احيا شود، پوشش سبز آن براي هزاران سال تامين ميشود. خوشنويس تصريح كرد : ارس ، چوب صنعتي خوبي ندارد ولي در برابر آفات و پوسيدگي بسيار مقاوم است. وي بيان داشت : در حال حاضر تكثير درخت ارس از طريق بذر انجام ميشود و از طريق قلمه زني نيز ميتوان آن را تكثير كرد. به گفته او توسعه كاشت ارس در مناطق كوهستاني و با ارتفاع زياد در تثبيت خاك و جلوگيري از فرسايش خاك موثر است. وي گفت : اكنون اين گونه سوزني برگ در قسمتهايي از مناطق شمالي و شمال شرق مانند باجگيران، لاين ، آذربايجان شرقي و غربي رويشگاههاي وسيعي دارد. معاون آموزشي دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تربيت مدرس به ايرنا گفت : ارس، يكي از چهار گونه سوزني برگ موجود در جنگلهاي كشوراست كه ارزش بالايي دارد. " سيد محسن حسيني " بيان داشت : چهار گونه سوزني برگ نظير زربين ، سرو خمرهاي، سرخدار و ارس در كشور وجود دارد و بقيه گونههاي پهن برگ است. وي اظهار داشت : گونههاي مختلف درخت ارس، نظير سابينا، آكسيدروس،كمونيس ، پلي كارنوس از ديگر گونههاي با ارزش و با اهميت هستند. اين استاد منابع طبيعي افزود : ارس در جاههاي مانند شكاف سنگها و صخره- ها قابليت رشد ندارد. به گفته حسيني اين گونه بسيار مقاوم و بدون وجود خاك ميتوان زندگي كند، بنابراين بايد براي توسعه كاشت آن برنامهريزي شود. وي ياداور شد : توسعه كاشت اين گونه در توسعه جنگل كاري و جنگلهاي مخروبه به عنوان يك اولويت بايد مورد توجه ويژه قرار گيرد. معاون آموزشي دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تربيت مدرس واقع در شهرستان نور تصريح كرد : سبز كردن بذر اين گونه از جمله مشكلات است زيرا برخي حشرات از مغز بذر آن، تغذيه ميكنند. اين استاد دانشگاه ادامه داد : تحقيقات نشان داده كه بذر اين درخت براي سبز شدن در ايران بايد تا دو سال در لايههاي برف باشد تا قوه ناميه آن به دست آيد. حسيني بيان داشت : اكنون اين گونه به صورت تك پايه و پراكنده در كشور وجود دارد كه بايد براي توسعه آن تلاش جدي تر شود. پژوهشگر مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان مازندران در گفت وگو با ايرنا يادآور شد : در حوزه آب و هوايي شمال ايران درخت ارس زيادي وجود ندارد. " يوسف گرجي بحري " افزود : به ندرت تك گونههاي اين درخت در برخي از حوزههاي نظير گرگان و مينودشت وجود دارد. وي اظهار داشت : در نيمرخ جنوبي رشته كوه البرز مانند جاده كرج نمونه- هاي از اين درخت كه در مقابل سرما و خشكي مقاوم است ، مشاهده ميشود. گرجي بحري گفت : اين گونه براي توسعه جنگل در ساير مناطق كشور مفيد است و تحقيقات زيادي در اين زمينه انجام شده است. وي تصريح كرد : برخي گونههاي درختي متنوع ديگري درشمال وجود دارد كه بايد براي توسعه جنگل كاري مورد توجه قرار ميگيرد. وي يادآور شد : انواع افرا، بلوط ، ممرز، از جمله نمونهها براي توسعه و احياي جنگل در مناطق شمال است. در جنگلهاي ۱/۸ميليون هكتاري شمال ۹۱گونه درختي و ۲۱۱گونه درختچهاي وجود دارد
-
جاذبه های دیدنی مازندران / نكا
اين شهرستان از شمال و شمال شرقي به شبه جزيره ميانكاله از شرق به شهرستان بهشهر و از جنوب و غرب به شهرستان ساري محدود مي گردد. نام نكا را به صورت « نيكاح » و « نيكا » هم آورده اند كه به معناي شهر و آبادي كوهستاني يا سرزميني كه در آن خيزران يا نوعي ني مي رويد يا آبادي جايگاه « الهه ناهيد » است.
مراكز ديدني :
آب معدني قر مرض درياچه استخر پشت منطقه هزار جريب غار باستاني كميشان برج آرامگاهي امامزاده عبدالله
جاذبه های دیدنی مازندران / ساري
شهرستان ساري از شمال به درياي مازندران، از مشرق به شهرستان نكاء از جنوب به استان سمنان و از مغرب به شهرستان هاي جويبار قادم شهر و سواد كوه محدود است. ساري مركز استان مازندران از جمله شهرهاي بزرگ طبرستان و مركز فرمانروايي اسپهبدان بود.
دكتر « سيد حسن حجازي كناري » در كتاب « نام هاي باستاني مازندران »، ساري را محل سكونت گروهي از آريايي هاي مهاجر مي داند و معتقد است به حدس نزديك به يقين ساري بايد كلمه اي به صورت سري آريه يا( ساآريه) بوده باشد. اين دو نام ، در زبان فارسي به ترتيب سروري كردن = آسودن گاه = آسايشگاه = محل استقرار و آسودن معني مي دهد . عبارت ديگر ساري محل استقرار و آسايش آريايي ها بوده و همين نام طي هزاران سال به صورت ساري در آمده است.با تسلط سلوكيان و تحت تاثير فرهنگ يوناني ساري به سيرينكس بدل شد. سكه هايي از زمان اشكانيان با ضرب سيرينكس باقي مانده از اين ايام است. در زمان سلسله ساساني سيرينكس به سارويه و بعد از سقوط اين دولت و ورود اعراب به ساريه و بعد از قرن چهارم به ساري تغيير نام يافت. مقدسي در سال 375 ه.ق. درمورد شهر سارويه مي نويسد: محل پرجمعيتي است كه در آنجا پارچه فراوان مي بافند و بازارهاي آن مشهور بود. داراي حصار كوچك و خندقي بود و يك مسجد جامع داشت.
شهر ساري در طول تاريخ صدمات فراوان ديد كه غارت شهر در زمان سلطان محمد خوارزمشاه و حمله مغولان از آن جمله است . لشكريان امير تيمور تمام شهر را ويران و مردم آن را قتل عام كردند. اين شهر در طول تاريخ خود به ويژه دوره اسلامي همواره مركز سياسي و اداري مازندران بود.
پيشينه تاريخي شهر ساري :
شهر ساري از جمله شهرهاي باستاني استان مازندران است. در نقشه هاي جغرافيايي زمان هخامنشيان تنها يك شهر در كنار درياي خزر مشاهده مي شود و نام آن زادكارتا است ومكان تاريخي شهر زادكارتا دقيقاً با جايگاه كنوني ساري همخواني دارد. گرچه برخي محققين بنياد شهر ساري را از اقدامات فرخان بزرگ مي دانند، ولي با مرور تاريخ مازندران مي توان باور داشت كه ساري كنوني بر روي لايه هاي شهري ساخته شده كه از قرون ماقبل از اسلام مركز ايالت شمالي ايران بوده است. ساري پايتخت فرمانفرمايان آل طاهر و پادشاهان آل علي بن حسن و محمد زيد در قرن سوم و تا سال 635 هجري هم مركز آل باوند بود. ديوارهاي ساري در سال 179 هجري به وسيله عبدالملك بن مقفع مرمت شد. شهر ساري را روسها در سال 298هجري قمري آتش زدند و در سال 325 هجري قمري شهر از سيل آسيب سخت ديد به طوريكه مردم آن مجبور شدند به كوهها پناه ببرند.
ساري در قرن هفتم هجري توسط مغولان صدمه بسار ديد بطوريكه وقتي حمد ا.. مستوفي در مورد اين شهر مي نوشت اين شهر تقريباً ويرانه بود. در سال 769 هجري تا 777 هجري قمري سيدكمال الدين قوام الدين مرعشي ديواري دور شهر ساخت و آنرا با خندقي عميق محصور كرد. و در درون ديوار قله اي و قصري بر پا ساخت و شهر را دوباره بنا كرد. در سنه 795 هجري قمري لشكر امير تيمور شهر را غارت كردند و فاتح مزبور به قتل عام اهالي فرمان داد و شهر در دوره حاكم جديد كه جمشيد بن قارن غوري نام داشت از لطمه بهبود يافت و پايتخت مازندران باقي ماند. بنابراين ساري از جمله شهرهايي بوده كه از دوران بسيار طولاني مسكون بوده و مركز هسته اوليه شهر ساري بافت قديم شهر بوده است.
عوامل موثر بر شكل گيري منطقه تاريخي :
يكي از ويژگيهاي شهر پويايي آن مي باشد. يعني هيچگاه شكل تمام شده اي براي شهر نمي توان تعريف كرد. زيرا شهر در فرايند توسعه براي انطباق خود با شرايط محيطي اقتصادي و …… همواره در حال دگرگون شدن مي باشد. با اين حال مي توان مقاطعي از تاريخ شكل گيري شهر را كه داراي پايداري نسبي مي باشد تعريف نمود.شهر تاريخي ساري از قديميترين روزهاي پيدايش خود به عنوان مركز ايالت شناخته شده است. انتخاب جايگاه آن از طرفي به سبب موقعيت جغرافيايي – سياسي يعني مركزيت آن نسبت به بقيه زير حوزه هاي حكومتي بوده و از طرفي ديگر شرايط طبيعي مساعد از جمله همجواري با رودخانه تجن و حاصلخيزي جلگه هاي ميان كوه البرز و درياي مازندران فرصت مناسبي را براي بناي شهر ايجاد نموده است.
ساختار الگوي اوليه شهر نيز متكي بر عوامل ذكر شده يعني ضرورت دسترسي به زير حوزه هاي حكومتي در شرق و غرب و كرانه هاي البرز و درياي مازندران دو محور متقاطع ارتباطي اصلي شكل مي گيرد و كانون اصلي فعاليتهاي شهر در محل تقاطع بوجود مي آيد. با تشكيل شهر – قلعه فئودالي ( قرن هشتم هجري ) چهار دروازه شهر، دروازه بابل ، دروازه گرگان، دروازه دريا و دروازه كهستان نيز برپا مي شود.
ويژگيهاي كلي بافت قديم شهر:
سازمان قضايي اوليه شهر داراي الگوي ستاره اي ارگانيك با نقطه كانوني مسجد جامع و ميدان مجاور آن مي باشد. و محلات مسكوني در امتداد و شريانهاي اصلي هسته مركزي شكل گرفته اند. پيوندهاي اجتماعي نظير ويژگيهاي تباري يك قوم مهاجر، همبستگي افراد محله را تامين نموده و عناصر عملكردي كالبدي ويژه شامل خدمات محله اي، حمام و تاسيسات مذهبي ( تكيه، حسينيه ) استقلال و هويت كالبدي محلات را تعريف مي نموده اند. عناصر عملكردي و كالبدي حول محور اصلي ارتباطي محله به نقطه كانوني شهر مستقر شده و معمولاً نيز اندكي گشادگي در فضا ميدان محله را تعريف مي نموده است. عملكرد اين ميدان به ويژه در ايام مراسم مذهبي نظير عاشورا قابل توجه است. مانند محله اصفهاني و ميرمشهد از ميان عناصر هويت بخش، تكيه و حسينيه با وجه تسميه نام محله داراي اهميت بيشتري است. به نحوي كه نام هر تكيه حاجي آباد، عباس خاني، …… نمايانگر محله پيرامون آن مي باشد. به اين ترتيب شعاع هاي الگوي ستاره اي، امتداد آنها و محورهاي منشعب از آن تقسيمات شهري قديم و فقرات اصلي محلات را تشكيل ميداده اند. ويژگي اصلي اين فقرات نقش پيوند دهندگي آنها را از يك سو و استقرار مراكز خدمات عمومي را از سوي ديگر تعيين مي نمايد.
پس از استقرار شبكه الگوي ستاره اي هندسي ( دهه دوم قرن حاضر ) بر روي بافت مركزي شهر، خيابانهاي متقاطع كنوني ( انقلاب – مدرس – 18 دي و جمهوري اسلامي ) و احداث خيابان قارن در دهه 40 نظام اوليه تقسيمات شهري را دگرگون ساخته، تقسيمات ديگري را نيز بر ساختار بافت تحميل نمودند. خيابانهاي جديد داخل بافت و حلقوي پيرامون آن، ارتباطات اصلي سواره را در هسته مركزي سمت و سودادند. كيفيت هاي كالبدي اين خيابانها نقش تفكيك كننده داخل و پيرامون بافت داشته است. به نحوي كه عملاً دو جبهه خيابان دو محله وجود داشته است. به رغم اين پديده، اماكن و تاسيسات مذهبي جديد محلات مجاور، در جداره خيابان و به عبارتي مرز كالبدي محلات مستقر شدند. بدين ترتيب محلات از يك سو با خيابانهاي سواره تفكيك كننده و از سوي ديگر بافقرات اصلي داخل بافت تعريف مي شوند.
بناهاي موجود در بافت قديم ساري :
1- آب انبار نو 2- خانه كلبادي 3- مدرسه علميه مصطفي خان 4- منزل اخوتيان 5- خانه فاضلي 6- آب انبار ميرزا مهدي 7- امامزاده يحيي 8- امامزاده زين العابدين 9- منزل سردار جليل 10- مسجد جامع 11- ساختمان دارائي
برخي مراكز ديدني :
مسجد جامع ساري برج رسكت، بقعه متبركه سيد زين العابدين بن سيد كمال الدين امامزاده عباس ( ع ) امامزاده يحيي (ع ) بقعه متبركه درويش فخرالدين گلما، امامزاده عبدالصالح مرزرود، امامزاده قاسم ( ع) عيسي خندق مقبره شاطر گنبد ( ع ) مجموعه مسجد مدرسه فرح آباد ساري، آب انبار ميرزا مهدي آب انبار نوساري خانه كلبادي ، حمام وزيري ، خانه فاضلي ، دشت ناز ساري و ...
جاذبه های دیدنی مازندران / آمل
شهرستان آمل از شمال به شهرستان محمود آباد، از شمال شرقي به شهرستان بابلسر، از شرق به شهرستان بابل، از جنوب به استان تهران و از مغرب به شهرستان نور محدود است. واژه آمل كه گونه پهلوي آن آموي ( Amui ) است، بي گمان از قبيله باستان ( آ ) مردها يا ( آ ) ماردها گرفته شده است. مورخان باستاني باختري نام اين قبيله را مردي ( mardio ) يا آمردي ( Amardio) آورده اند. آماردها قومي نيرومند و جنگجو بوده اند و ناحيه فعلي آمل را به عنوان مركز خود انتخاب نموده و نام خود را بر نهادند و بعدها واژه « آماردها» به سبب كثرت تلفظ به آملد – آمرد و « آمل » بدل شد.
ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان آورده است كه شهر آمل در سال 137 ه.ق. به دست مسلمين افتاد. فريزر نيز در سال 1238 ه.ق. از زيبايي شهر آمل و پل مجلل دوازده دهنه آن نام برده است. با توجه به اسناد تاريخي، اين شهر حداقل از دوره ساساني تا دوره مغول پايتخت مازندران بود و سكه هايي نيز با ضرب آمل در زمان ساساني كشف شده است.
پيشينه تاريخي شهر آمل :
آماردها كه كه جايگاهشان بين محل استقرار اقوام تپور و كادوس نشان داده شده است. در جوار مرو ساكن بوده اند. اين قوم مهاجر از مردم مرو بوده و قومي باديه نشين بوده اند كه به تاخت وتاز در اراضي اقوام ديگر مي پرداختند و به روزگار كورش تا حوالي ماد پراكنده گرديده بودند. قوم مارد پس از رانده شدن توسط مرويان به طبرستان ( آمل ) آمدند كه در كنار رود هراز ( ضلع غربي آن ) سكني گزيدند و شهر آمل پايتخت باستاني آنان بوده است كه اسم شهرآمل از نام آنان گرفته شده است. آمل در زمان اشكانيان نيز معمور و آبادان بود كه آنرا همو مي ناميدند. در زمان ساسانيان نيز شهر آمل از عمران و آباداني برخوردار بود و مركز ايالت مهم طبرستان بوده است. به طور كلي بر اساس اسناد و مدارك تاريخي، تكوين شهر به زمان ساساني بر مي گردد. شهر طي مراحل تكوين خود از زير ساختها و عناصري چون ارگ حكومتي، محلات، آتشكده و بازار برخوردار گرديد. در اين الگوي استقرار قصر و عمارت حكومتي در موضع مكاني برتر با حصاري به دور آن قرار داشته است. بخشهاي وراي آن نيز شارستان و سواد يا حومه را در برمي گرفته كه مامن سكونت قشر اشراف و مردم عادي بوده است. شهر آمل به سال 140 هجري قمري توسط سپاه اسلام فتح مي گردد. به نظر مي رسد كه با فتح شهر يك جابجايي در مكان آن نيز صورت گرفته است. چه در گذشته آتشكده ها در بخش شارستان قرارداشته، حال آنكه بقاياي حاصل از آتشكده ها در وضع موجود با فاصله اي قابل توجه از بافت قديم قراردارد. تحولي كه در زمينه بينشي تحقق مي يابد، خود را در شكل عنصر مسجد جامع مي نماياند. سياحاني كه بعد از ظهور اسلام در دوره هاي مختلف از اين شهر بازديد كرده اند اواسط قرن سوم تا اواخر قرن چهارم هجري را اوج شكوفائي شهر دانسته اند. اين دوره مصادف با به قدرت رسيدن علويان مي باشد و شهر آمل به عنوان مركز طبرستان مورد توجه قرار مي گيرد. مركزيت سياسي، موقعيت سوق الجيشي و مجاورت شهر با گذرگاههاي بين منطقه اي، رشد و توسعه شد را در ابعادي اجتماعي رقم مي زند. در عصر صفوي آمل رونق فراوان گرفت و حكام صفويه به مازندران دلبستگي خاص داشتند. شاه عباس كه از جانب مادر با سلاله مرعشيان خويشاوند بود. به آمل علاقه زياد داشت. به دستور او جاده كنار رودخانه هراز آباد شد و در طول راه براي توقف چهارپايان و افراد كاروانسرا ايجاد كردند جاده شوسه اي كه آمل را به ساري و گرگان وصل مي كرد، درزمان او احداث شد. آرامگاه با شكوه سيد قوام الدين مرعشي را به فرمان او مجدداً تعميرات اساسي نمودند. به طور كلي مي توان گفت كه ساخت و ساز قضائي شهر در اين زمان ( بعد از اسلام ) نيز تداوم دوره قبل از خود مي باشد. با اين تفاوت كه در اين دوره مسجد جامع به ساخت شهر افزوده مي شود. ومقياس شهر به لحاظ گسترش فعاليتهاي گوناگون وسيعتر از گذشته مي گردد. رشدو توسعه بازار به صورت فرمي خطي، باعث مي گردد محلات مسكوني بيشتري را كه بر مبناي زمينه هاي نژادي، قومي و …. شكل گرفته بودند، حول و حوش خود نظام دهد.
سير تحول شهر در دوران معاصر :
پس از يك دوره ركود و فترت تا اواخر قاجاريه، با روي كار آمدن دولت متمركز پهلوي اول، شهر شاهد گامهاي چند در جهت احياي خود، بنا به دلايل سياسي مي باشد. در زمان پهلوي اول تحولاتي در آمل پديد آمد كه در توسعه شهر و دگرگوني آن تاثير بسزائي داشت. در اين دوره شهر آمل چون شهرهاي ديگر رو به آباداني گذاشت. خندقهاي اطراف شهر را خشك كردند. ايجاد عمارت شهرداري، كاخ چايخوران، تاسيس دبيرستان امام خميني، اداره اقتصاد و دارايي، ايجاد انبار برنج براي صادرات آن به نقاط ديگر كشور، احداث مغازه هاي جديد در بيرون بازار، از جمله اقدامات اين دوره مي باشد. تزريق عملكردهاي جديد به شهر، آنرا از تحركي چند برخوردار مي سازد و اين تحرك در بعد كالبدي با توسعه هاي جديد به دور شهر قديم تشديد مي گردد. الگوي تقليدي مداخله كالبدي در تهران، از اين پس با حضور حيات انتشاري، دامنگير شهرهاي ديگر ازجمله آمل نيز مي گردد. شكل اين مداخله با ايجاد فعاليتهاي مستقيم در محور مهديه و انقلاب در ضلع جنوبي بازار شهر و احداث خيابانهاي چاكسر ( خيابان شهيد بهشتي )تحقق مي يابد و اين در حالي است كه هسته اوليه شهر، عليرغم چنين مداخلاتي در محيط خود و استقرار عناصر جديد تزريق شده به تدريج انسجام كالبدي خود را با بافتهاي مجاورش كاهش مي دهد. در دوره پهلوي دوم در جهت سهولت جريان روابط كالايي وابسته، مداخلات كالبدي بيشتري در بافت صورت مي گيرد. در اين دوره نيز مداخلات تحقق يافته در دوره قبل با احداث خيابان طالب آملي ( در ضلع غربي محدوده شهر قديم ) و تعريض آن در سالهاي 52و53 تكميل و انقطاع كالبدي بافت با مجموعه هاي جديد پيراموني را موجب مي شود.
عوامل تشكيل بافت تاريخي آمل :
1- بازار : راسته اصلي بازار قديم آمل به همراه راسته هاي فرعي منشعب از آن (راسته عطاران، راسته پالان دوزان، راسته نمدمالان و نوراسته )نقش مهمي در تشكيل و تعريف محدوده بافت ايفا مي كنند. راسته اصلي دقيقاً و بلافاصله بعد از پل دوازده چشمه ( جنوب شرقي بافت ) آغاز و به صورت قطري و طولي در بافت حركت كرده و تا نزديكيهاي مركز اصلي كاشي محله ( مسجد جامع علي كوچك ) ادامه مي يابد. بازار به بافت ويژگي طولي و خطي بودن آن (گذر و محور اصلي بافت ) تلفيق بعضي از مراكز محله با آن (مشائي محله و شاهاندشت محله )، برخورداري از كاربري اجتماعي – اقتصادي و همجواري با ديگر عناصر شهري عمده بافت (مسجد جامع، مسجد آقا عباس، گرمابه و … ) قسمت اعظمي از بافت مسكوني اطراف را تحت نفوذ مستقيم خود دارد. در واقع برش و عبور قطري بازار از بافت سبب مي شود كه تا عمق واحدي از دو طرف (بافت مسكوني پيرامون بازار ) خود را تحت پوشش قرار دهد.
2- مراكز و گذرهاي اصلي محلات، به غير از سه مركز اصلي ميدانچه مشائي محله ( محله چهار سوق )، بازارچه شاهاندشت محله (تكيه هاشمي ) و كاشي محله ( مسجد جامع علي كوچك ) بقيه مراكز اصلي با فاصله از راسته اصلي بازار و تقريباً در در مركز ثقل هندسي محلات مستقر مي باشند. چون راسته اصلي بازار به صورت قطري بافت را قطع نموده است از اين نظر اين مراكز اصلي با گذرهاي اصلي بين خود، عملاً يك حلقه ثانويه پنهاني ( تار نامرئي ) را به دور بازار به وجود مي آورند. علاوه بر اين هر يك از اين مراكز اصلي، خود داراي يك شعاع نفوذي مي باشند. لذا مجموعه اين شعاعهاي نفوذ مراكز اصلي با حلقه دروني بر گرد بازار، محدوده و منطقه اي را تعريف خواهد كرد كه مي تواند به عنوان يك محدوده بافت كهن و تاريخي به آن استناد كرد. چون بافت كهن آمل از دخالتهاي كالبدي و عبور خيابانهاي چليپائي رضاخاني مصون مانده است. لذا پيوستگي قضايي عناصر شهري و مراكز محلات از طريق گذرها و معابر اصلي بافت موجب تشكل و انسجام بافت مي گردد.محلات تاريخي آمل و شاخص آنها :
1- قادي محله (تكيه شهدا ) 2- گرجي محله (امامزاده تقي ) 3- نياكي محله ( حسينيه ارشاد )4- كاردگر محله ( مسجد اميري ها ) 5- مشائي محله ( چهار سوق ) 6- شاهاندشت محله ( تكيه هاشمي ) 7- چاكسر محله ( امامزاده قاسم ) 8- كاشي محله ( مسجد جامع علي كوچك ) 9- پائين بازار محله ( تكيه آملي ها ) 10- گلباغ محله (مسجد جامع )
هر يك از محله هاي مسكوني فوق داراي محدوده و مرز معين وتعريف شده مي باشند. اين محدوده ها توسط حصار يا موانع كالبدي مشخص نمي شد، بلكه گذرها و كوي ها يا محدوده پلاكها محدوده هر محله را تشكيل مي دهد. به طور كلي خصوصيات فضائي، كالبدي و اجتماعي محلات بافت قديم آمل به شرح ذيل مي باشند.
- عرفي بودن حريم و مرزهاي محلات نه عيني ( وجود مرزهاي فرهنگي – اجتماعي به جاي لبه هاي انسان ساخت نظير معابر، محدوده باغ يا خانه )
- استقلال و خود اتكائي، محلات مسكوني از نظر برخورداري از امكانات عمومي و تجهيزات خدماتي
- رعايت سلسله مراتب دسترسي از راسته اصلي بازار به كوي هاي محلات به دليل حجاب سكونتي محلات ( ارتباط غير مستقيم محلات با راسته اصلي بازار )
- تبلور همجواريها همياريهاو همكاريهاي اجتماعي و ايجاد جو مشاركت و روحيه تعاون در بين ساكنين محله ( وجود حس تعلق خاطر قوي در بين ساكنين محلات )
آثار تاريخي بافت آمل :
1- گنبد ناصر الحق 2- بقعه شمس آل رسول ( آتشكده ) 3- بقعه سيد سه تن ( مير حيدر آملي ) 4- مسجد امام حسن عسگري 5- بقعه امامزاده قاسم 6- مسجد آقا عباس 7- مسجد جامع 8- بقعه مير بزرگ 9- ساختمان دارائي 10- پل دوازده چشمه 11- پل فلزي ( معلق ) 12- قدمگاه خضر 13- امامزاده ابراهيم
مراكز ديدني :
دخمه هاي سنگي ( كافر كلي ) رينه ، راه باستاني تنگه بند بريده و تصوير حجاري شده شاه و ياران او بر سنگ، كاروانسراي گمبوج، قلعه ملك بهمن، مسجد جامع مسجد امام حسن عسكري مسجد آقا عباس، بقعه متبركه سه سيد، بقعه متبركه ناصرالحق، بقعه متبر كه شمس آل رسول، امامزاده ابراهيم ( ع ) بقعه متبركه ميربزرگ پل دوازده چشمه امامزاده قاسم (ع) سقانفار زرين كلا و سقانفار هندو كلا
جاذبه های دیدنی مازندران / بابل
شهرستان بابل از شمال به شهرستان بابلسر، از مشرق به شهرستان قائم شهر و سواد كوه، از جنوب به كوهپايه ها و دامنه هاي شمالي رشته كوه هاي البرز و از مغرب به شهرستان آمل محدود است.
بنا به روايات و نوشته هاي مورخان ، شهر بابل امروزي شهري بود نزديك دريا، پاك و مقدس و با توجه به نفوذ دين زردشت در دوران باستان بوميان آن را « مه ميترا» يا جايگاه ميتراي بزرگ، معبد يا آتشكده بزرگ ميترا مي ناميدند. در اواخر قرن سوم هجري مورخان اسلامي از مامطير به عنوان يكي از شهرهاي طبرستان نام برده اند. « مامطير» از نيمه دوم قرن هشتم هم زمان با فرمانروايي سادات مرعشي به « بارفروشده» و اواخر دوره صفوي به « بارفروش» تغيير يافت. در زمان صفويه عمارت هاي زيبايي در اين شهر ساخته شد. در سال 1311 به مناسبت مجاورت « بابل رود » كه در غرب اين شهر جريان دارد، « بابل » ناميده شد.
پيشينه تاريخي شهر بابل:
غالب پژوهشهاي انجام گرفته در ارتباط با تاريخ شهر بابل بر اين عقيده اند كه شهر بابل كنوني همان مه ميتراي باستاني است. قطعيت اين نظر به دلايلي اشتباه وجود دارد. پژوهشگراني كه هر دو شهر را يكي دانستند معتقدند مه ميترايي باستاني در بيست كيلومتري شهر بابل كنوني است و اينكه دو شهر با بيست كيلومتر فاصله را يكي بدانيم با توجه به ساختار و سازمان قضايي ويژه شمال كه پراكندگي سهام نقاط شهري توسط تا نسبتا بزرگ وجه مشخصه آن است امري نادرست خواهد بود . در مورد تشكيل گيري شهر بابل براي اولين بار در سال 881 هجري قمري ظهير الدين مر عشي در تاريخ رويان ، از دهي به نام بارفروش ده نام برده است . اين ده درهمين مكاني واقع بوده كه امروزه شهر بابل است لذا مي توان آنرا هسته اوليه بابل كنوني به حساب آورد .
مرآة البلدان (از كتب معتبر دوره قاجار) نيز بناي اوليه شهر بارفروش را در دوره صفويه مي داند كه با تاريخ فوق همخواني دارد زماني كه مرعشي از شهر بابل نام برد ، سلسله سادات مرعشي حاكم در مازندران آخرين سالهاي حكومت خود را در اين منطقه ميگذراند تا اينكه در سال 1006 ه.ق اخرين انها به طور كامل حكومت مازندران را به شاه عباس صفوي واگذار كرد .تا پيش از دوره صفوي بابل كنوني ،محل آب بندان كوچكي بود (كه پشت آن اسنخر مانندي شكل گرفته بود ) زارعان نواحي مجاور آنجا آب مزارع خود را تقسيم مي كرده اند . اين سد در محله كنوني آستانه واقع بود .اطراف سد را جنگل و مزارع فرا گرفته بود و تپه اي نيز در آن قرار داشت كه سطح تپه مناسب براي فعاليت كشاورزي نبوده و بعنوان محل استراحت انبار ابزار و محصولات و خريد و فروش از آن استفاده مي شد و شهرها و روستاهاي اطراف را به هم پيوند مي داد . لذا هفته بازاري در آنجا تشكيل شد و ساكنان مناطق مجاور در روزهاي پنج شنبه كالاهاي بازار بر نياز خود را براي مبادله و فروش به اين بازار هفتكي مي آورند ، با شرايطي كه به لحاظ قضايي . فرهنگي پيش امد و وجود مقبره امازاده به نام قاسم ، اين مكان كم كم جمعيتي متراكم شد و دهي در همين محل با نام بار فروش شكل گرفت بنا بر اين هسته اوليه شهر بابل در محل آستانه و پنج شنبه بازار فعلي به وجود آمدند و علل شكل گيري آن عبارت بود از وجود سد و تپه، مركزيت كشاورزي ، قرار داشتن در محل تقاطع شهر ها و سپس شكل گيري . پنج شنبه بازار و امامزاده قاسم.
روند گسترش شهر :
دوره اول :
در اين دوره كه شامل سالهاي قرن هشتم هجري تا اول قاجاريه است ، هسته اوليه شهر شكل گرفته بود وتا اوخر قاجار ، به صورت حلقوي تكامل پيدا كرده است ، اين بافت از زيبايي هاي هنر و معماري منحصر بفردي برخوردار است . بافت جديد اين دوره از تعدادي محله و زير محله تشكيل شده است و داراي عناصر كالبدي شهري مهم است . آنچه در اين بافت مهم است آن ارتباط و انسجام كالبدي بين عناصر و فضاهاي شهري است .
دوره دوم :
اين دوره شامل سالهاي 1345-1300 است . در اين دوره كه از دوران حكومت رضاخان شروع مي گردد در شهر تغييراتي اساسي ايجاد شده ، بطوري كه اين تغييرات در فرهنگ و اقتصاد كالبد شهر تأثير گذاشته است . كالبد شهر از حالت سنتي و توسعه تدريجي خارج شده و انسجام و ارتباط مطلوب فضاهاي شهر و محلات شهر را از بين برده است . در اين دوره بناهايي متأثر از معماري قديم ايران و اروپاي باستان شكل گرفته كه داراي زيبايي و جلوه خاص است ، اين نوع معماري بوسيله متخصص آلماني مقيم شهر بابل در ساختمانهاي دولتي مانند شهرباني ، بابل ، شهرداري ، اداره پست ، آموزش و پرورش بكار گرفته شد . در اين دوره شهر بابل بصورت حلقوي رشد نموده و بر پيرامون حلقه اول شكل گرغته است .
دوره سوم :
شامل سالهاي 1355- 1345 است . در اين دوره اولين طرح جامع بابل تهيه گرديد . در اين طرح توسعه شهر بابل مطابق با استراتژي خاص تعين شده بود ، در اين دوره شهر بابل مطابق با روند توسعه پيشنهادي بصورت حلقوي – خطي رشد پيدا كرد كه شكل حلقوي آن در طول هسته اوليه شهر و گسترش خطي آن در امتداد رودخانه بابل رود بوده است .
دوره چهارم : اين دوره شامل سالهاي بعد از رخداد انقلاب اسلامي است . با توجه به شرايط خاص انقلابي و عدم تمركز سطوح تصميم گيري بر روي اجراي برنامه ها ، سيل عظيم مهاجران روستاي به شهر بابل را به همراه داشته است . اين مهاجرين در حاشيه شهر بويژه در جنوب ، جنوب شرقي و جنوب غربي بابل ساكن شدند كه بدنبال خود گسترش خودرو و پراكنده را در اطراف بابل بوجود آوردند .
ويژگيهاي كلي بافت قديم شهر :
اين بافت از كوچه هاي پيچ در پيچ و باريك تشكيل شده و شامل محله هاي قديمي شكل گرفته در اطراف بازار است . در اين بافت قطعات تفكيكي به طور نا منظم و به تبعيت از عوراض طبيعي زمين و حد مالكيت ها شكل گرفته است . فرم ساخت و سازها بسيار متنوع است . هر محله دارا ي مركزيتي است كه تكيه ، مسجد يا حسينيه اكثراً به همان نام در كنار ميدان مركزي دارد. ميادين فوق با يكمحور اصلي سراسر بهم متصل شده اند .كوچه هاي متعددي از اين محور منشعب گرديده و دسترسيواحد هاي مسكوني واقع در دل بافت را تامين مي نمايد.
از نگاهي ديگر به مجموعه شهر قديمي بابل از چند محله و زير محله تشكيل شده است . مجموعه مزبوردر مركز شهر قرار گرفته و عناصر گوناگون مانند مسجد، كاروانسرا، تيرچه و راسته بازار هاي گوناگون درآن ديده مي شود . به طور كلي سير شكل گيري بافت قديم بابل در امتداد محور اقتصادي فرهنگي كه از نظر سلطنتي شروع شده و از سبزه ميدانو بازار هاي اطراف مسجد جامع عبور كرده و راسته هاي بازار بين چهار شنبه پيش و چهار سوق و پنج شنبه بازار پشت سر ميگذاردو به ميدان كياكلاختم ميشود .
سازمان فضائي بافت قديم شهر بابل بر اساس پيوند ميان مراكز شهر از طريق گذرهاي اصلي و فرعي است . گذرهاي اصلي كه محلات و مراكز آنها را بهم پيوند مي دادند نامنظم است و در مسير گذرها ،عناصر كالبدي و فضاهاي شهري شكل گرفته است .
از جمله ويژگي هاي اساسي بافت قديم بابل عبارتند از :
1- همگني از نظر مذهب ، منزلت اجتماعي و اقتصادي و استفاده از امكانات مشترك
2- اهميت مراسم مذهبي و تجلي كالبدي اين اعتقادات بافت قديم بصورت ايجاد تكيه ، حسينيه و مسجد
3- استفاده از مصالح واقعاً بادوام
4- پويائي عناصر موجود به ويژه بازارهايي با عملكرد غايب شهري
5- ويژگيهاي معماري چون ،سيستم دروگري و تمايل به مركز در بناها ، استفاده از قومهاي متنوع و قرينه در نماي بيروني بنا ، استفاده از سردرهاي بسيار زيبا
6- قابليت دسترسي بالاي هر محله جهت رفع نيازهاي خدماتي و اجتماعي
افزايش بي رويه جمعيت بافت قديم و خروج ساكنين بومي بافت قديم توأم با نوسازي سريع و ناهماهنگي سبب ناهماهنگي فضائي و كالبدي در بافت قديم طي سالهاي اخير شده است .آثار تاريخي بافت بابل :
1- گنجينه بابل 2- بقعه امامزاده قاسم 3- مسجد جامع 4- مسجد محدثين ( مقبره شيخ كبير )
5- تكيه سرحمام 6- تكيه حصيرفروشان 7- تكيه مرادبيك 8- خانه اوصيا 9- خانه نجفي 10- حمام ميرزا يوسف
مراكز ديدني :
مسجد جامع بابل، امامزاده قاسم (ع) بقعه متبركه سلطان محمد طاهر، بقعه متبركه درويش فخرالدين، امامزاده محمد مشهد سرا،برج سرست، سقانفار
جاذبه های دیدنی مازندران / بابلسر
اين شهرستان از شمال به درياي مازندران ازمشرق به شهرستان جويبار، از جنوب به شهرستان هاي قائم شهر و بابل از غرب به شهر ستان هاي محمود اباد و آمل مح دوده است. بابلسر در گذشته « مشهد سر » خوانده مي شد و « محمد حسن خان اعتماد السلطنه » معتقد است اين مكان را از آن جهت مشهد سر مي نامند كه راس امامزاده ابراهيم بن موسي الكاظم ( ع) ملقب به ابو جواب در اين مكان مدفون است. اين شهر درسال 1311 هجري شمسي به بابلسر تغيير نام يافت. بابلسر يكي از شهرهاي ساحلي و زيباي مازندران است كه نقش توريستي و تفريحي آن اين شهر را به يكي از جاذبه هاي گردشگري جديد تبديل كرده است.
مراكز ديدني :
امامزاده ابراهيم (ع) ، هتل قديم بابلسر، مجموعه ميدان اصلي شهر و ساختمان هاي شهر باني قديم و بهداري و ساحل زيباي آن.
جاذبه های دیدنی مازندران / چالوس
اين شهرستان از شمال به درياي مازندران از مشرق به شهرستان نوشهر، از جنوب شرقي به شهرستان نور، از جنوب به استان قزوين و از غرب به شهرستان تنكابن محدود و داراي دو بخش مركزي كلاردشت است.چالوس كه در متون تاريخي از آن به نام هاي « شالوس » و« سالوش » نيز ياد شده بخشي از سرزمين رويان و از آبادي هاي معتبر طبرستان محسوب مي شد و داراي پادگان نظامي و قلعه و استحكاماتي براي دفع حمله ديلمان بود.مقدسي در آثار خود از قلعه سنگي و مسجد جامع چالوس ياد كرده است. از اين آثار اكنون چيزي باقي نمانده است. نخستين بيعت هايي كه مردم طبرستان در سال 250 ه.ق. با سادات نمودند در همين مسجد جامع انجام شد. تاريخ اين شهر حكايت از نشيب و فرازهاي فراوان به ويژه در زمان حكومت سادات علوي در طبرستان دارد.
مراكز ديدني :
تپه باستاني كلاردشت، هتل بنياد و كاخ چايخوران چالوس سواحل چپكرود پارك جنگلي فين تله كابين نمك آبرودييلاق كلاردشت درياچه ولشت دره رودبارك علم كوه كاخ اجابيت پارك اوجابيت آب معدني دلير غار يخ مراد پارك
ورگاويج پارك بنفشه يخچال طبيعي حصار چال
جاذبه های دیدنی مازندران / بهشهر
شهرستان بهشهر از شمال به خليج ميانكاله، از شرق به استان گلستان ( بندر گز) از جنوب به منطقه كوهستاني هزار جريب و استان سمنان ( شهرستان دامغان ) و از غرب به شهرستان نكا محدود است و بهشهر در طول تاريخ به نام هاي متعددي خوانده شده از جمله كبود جامه، پنجاه هزار ، پنجهزار، هزار جريب، كلباد، قره طغان و خرگوران يا خر كوران به معني سرزمين بزرگان يا سرزمين دشت هاي وسيع.
در سال 1021 ه.ق. شاه عباس اول بناي شهر اشراف ( بهشهر كنوني) را بنيان نهاد . « اسكندر بيك منشي» مورخ صفوي درباره بناي اين شهر مي نويسد: « باغ ها و عمارت عالي از قبيل كاخ، حمام، تالارها و بيوتات توسط استادان چيره دست ساخته شد و بر اين شهر همان نام اشرف گذارده شد. اين شهر داراي محله هاي متعدد، مساجد، مدارس، كاروانسرا، تكايا، و آب انبار بود. مجاري فاضلاب شهر به دست معماران گرجي و هلندي ساخته شده و كانال ها از باغشاه شروع و به « همايون تپه » هدايت مي شد. اشرف از شهرهاي اباد مازندران محسوب مي شد.
مراكز ديدني :
مجموعه تاريخي سد عباس آباد، مجموعه باغ صفوي ( پارك ملت) و عمارت چهلستون، بناي تاريخي چشمه عمارت ، كاخ صفي اباد، بقعه متبركه امير سيد كمال الدين كوهستان ، امامزاده عبدالله سفيد چاه، شبه جزيره ميانكاله ، خانه قديمي احمد علي خان هزار جريبي، حسينيه شيخ علي زاده ، رستم كلا، مجموعه عمارت افغان نژاد قره تپه.
باغ شاه
جاذبه های دیدنی مازندران / قائمشهر
اين شهرستان از شمال به شهرستان بابلسر، از شمال شرقي به شهرستان جويبار از شرق به شهرستان ساري، از غرب به شهرستان بابل و از جنوب به شهرستان سوادكوه محدود است. شهر قائم شهر در گذشته به نام علي آباد و سپس شاهي خوانده شد اين شهرستان از نظر تاريخي داراي اهميت فراواني است.قائمشهر مسکن ساکنان اصلی مازندران بوده است .
مراكز ديدني :
تپه هاي باستاني گردكوه امامزاده سيد محمد زرين نوا( ع ) پل استرآبادي ، مقبره سيد ابوصالح .
جاذبه های دیدنی مازندران / محمودآباد
محمود آباد از شمال به درياي مازندران از مشرق به شهرستان بابلسر از جنوب به شهرستان آمل و از غرب به شهرستان نور محدودو داراي دو بخش مركزي و سرخ رود است. مناطق خشت سر، اهلم رستاق و دابوي آن از نظر باستان شناسي در خور توجه خاص است. نوروز زاده چگيني در معرفي شهرهاي مازندران مي نويسد. الهم كه به صورت هاي چشمهالهم و اهلم نيز ياد مي شود بندر گاه آمل در مصب رودخانه آمل بود كه ياقوت آن را محلي بزرگ نمي داند امروزه يكي از دهستان هاي آمل كه از شمال به دريا مربوط است اهلم رستاق ناميده مي شود.دكتر ستوده به نقل از محمد حسن خان اعتماد السلطنه مي نويسد. اهلم رستاق از دهات آمل در كنار ارش رود واقع است و اين رودخانه حد غربي مازندران و حد شرقي رستمدار، و حد شرقي مازندران رودخانه كربند كلباد است.
مراكز ديدني :
ساحل و دريا پارك جنگلي تش بدان
جاذبه های دیدنی مازندران / نور
شهرستان نور از شمال به درياي مازندران از مشرق به شهرستان هاي محمود آباد آمل ، از جنوب از طريق كندوان و قله دماوند به استان تهران و از غرب به شهرستان نوشهر محدود است.
نور كه تا چند سال قبل « سولده» نيز ناميده مي شد از شهرهاي مهم رستمدار و يكي از مراكز ملوك استندار بوده است. رستمدار بخشي بود در ميان رويان و مازندران نور مشتمل بر دو منطقه سردسيري و گرمسيري با بلوكات بسيار بود و مهم ترين آنها بالا ده ( بلاده ) ناميده مي شد.
آثار ديدني اين شهر :روستاي ناتل
امامزاده احمد در بلده نور
كاخ تميشان
سواحل زيبا
پارك جنگلي
آبشار آب پري
يوش زادگاه نيما ( بلده )
آب گرم معدني لاويج ( بلده )
فيل سنگي ( بلده )
مسجد جامع بلده
غار كهو
كاروانسراي زمستاني يالو
قلعه بلده
بقعه آقاشاه بالوزاهد
جاذبه های دیدنی مازندران / جويبار
اين شهر ستان از شمال به درياي مازندران از شرق و جنوب شرقي به شهرستان ساري، از جنوبو جنوب غربي به شهر ستان قائم شهر و از غرب به شهر ستان بابلسر محدود مي شود.
مراكز ديدني :
پل جمعه بازار، خشت پل، پل آزان، تكيه كردكلا.
جاذبه های دیدنی مازندران / نوشهر
در گذشته دهكده اي به نام خاچك بود كه به علت واقع شدن در كنار دريا و رفت و آمد كشتيها مورد توجه حبيب الله خلعتبري قرار گرفت و به حبيب آباد معروف شد. در سال 1311 يك شركت هلندي تأسيسات متعددي را در اين محل احداث كرد و نام محل به نوشهر تغيير يافت.
جاذبه هاي گردشگري:
بقعه آقا شاه بالوزاهد
مجتمع سياحي كندلوس
پارك جنگلي سيسنگان
درياچه خضر نبي
ديوچشمه
منطقه ييلاقي كجور
موزه بندر
بقعه سيد محمد بن امام جعفر صادق (ع)
مسجد جامع
غار چيلك چلندر
موزه كندلوس
قرق كوه
قلعه نمك
جاذبه های دیدنی مازندران / رامسر
شهرستان رامسر از شمال به درياي مازندران، از شرق به شهر تنكابن، از جنوب به ارتفاعات البرز مياني ( استان قزوين ) و از شهرستان رود سر محدود است. رامسر در گذشته « نسخه ناميده مي شد و يكي از مهم ترين بخش هاي تنكابن در رويان بود.رامسر امروزي شهري است ساحلي و سر سبز كه از جاذبه هاي بسيار زيباي طبيعي برخوردار است « سادات محله، و كتالم به داشتن سچشمه هاي معدني آب گرم معروف است و منطقه « جواهر ده » آن از ديدگاه تاريخي به خصوص در هزاره دوم و اول ق. م حايز اهميت است
مراكز ديدني :
ساحل و دريا، چشمه آب گرم سادات محله، چشمه آب گرن كتالم، جواهر ده، قلعه باستاني ماركوه، مقبره پلاسيد، كاخ رامسر هتل قديم رامسر و بولوار مقابل آن
جاذبه های دیدنی مازندران / سوادكوه
شهرستان سوادكوه از شمال به شهرستان قائم شهر، از شرق به شهرستان ساري، از جنوب از طريق خط الراس كوه هاي البرز به استان تهران وسمنان و از غرب به شهرستان بابل محدود است.غارها و قلعه هاي سوادكوه در روزگاران پيش از اسلام و ادوار اسلامي همواره سنگري مقاوم براس اسپهبدان باوندي بود.
خان اسلامي سوادكوه را قسمتي از كوهستان بزرگ قارن و شاهان محلي آن را ملوك جبال مي ناميدند.
شهريار كوه لقب پادشاهان قارن بود، قارن يا كارن فرزند اسپهبد سوخراي كارن پهلو به فرمان خسرو و انوشيروان پادشاه ساساني به حكومت آمل لپور و پريم رسيده بود كه اين نواحي را مورخان اسلامي قارن كوه نوشته اند امروز شهريار كوه، كوه قارن با سوادكوه يكي است و هنوز هم جمعي از خاندان ريشه دار باوند در منطقه زندگي مي كنند.
برخي مراكز ديدني :
غاراسپهبد خورشيد ، غار زنگيان، غار ديوليلم، قلعه كنگلو، برج لاجيم، بقعه آقاشاهبالو زاهد دهميان، كاروانسراي گدوك، پل داخل شهر شير گاه، پل شاهپور شيرگاه سقانفار زيولا، پل ورسك...
جاذبه های دیدنی مازندران / تنکابن
تنكابن از شمال به درياي مازندران، از مشرق به شهرستان چالوس از جنوب به استان قزوين و از غرب به شهرستان رامسر محدود است. با توجه به متون تاريخي، تنكابن يكي از بخش هاي مهم طبرستان در اغاز اسلام بود. تنكابن نيمي از دوران تاريخي خود را با گيلان همگام بود و از همين رو لهجه مردم اين شهر به گيلكي نزديك است. تنكاين، كلارستاق و كجور را « محال ثلاثه» نيز مي گويند كه مركز آن خرم اباد بود. شهر فعلي تنكابن در دوره رضا شاه احداث شد. در جنوب خرم آباد آثاري از قلاگردن يا قلعه گردن باقي است . اين قلعه ظاهرا" همان قلعه « تنكا» است كه نام تنكابن برگرفته از آن است. « مولانا اولياء الله » در وقايع سال 506 ه.ق. از قلعه تنكا و «سيد ظهير الدين » در وقايع سال 789 از دژ تنكا نام برده اند.مناطق خرم آباد دو هزار و سه هزار و لنگاي تنكابن از ديدگاه پژوهش هاي باستان شناسي آينده حايز اهميت است.
مراكز ديدني:
قلعه گردن در جنوب خرم آباد، گورستان هاي قديمي معروف به گبري، راه شاه عباسي ، بقعه متبركه « سيد ابوالحسينالمويدبالله » از ائمه زيديه در دهكده « لنگا» و مزار فرزندش معروف به امامزاده قاسم در دهكده « جزما» دو هزار، ساختمان شهرباني قديم، ساختمان شهرداري، پل چشمه كيله و ...
